مقدمه: نوجوانان در دوران تحصیل با چالشهای متعددی از جمله کاهش سرزندگی تحصیلی، خلاقیت و افزایش تعلل ورزی مواجه هستند که میتواند بر عملکرد تحصیلی و سلامت روانشناختی آن ها تأثیر منفی بگذارد. پژوهش حاضر با هدف تعیین اثربخشی "آموزش الگوهای انگیزشی" بر سرزندگی تحصیلی، تعللورزی و خلاقیت در دانشآموزان دختر دوره دوم متوسطه شهر کرج انجام شد.
روش کار: پژوهش حاضر از نوع نیمهتجربی با طرح پیشآزمون–پسآزمون همراه با مرحله پیگیری و گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل کلیه دانشآموزان دختر مقطع متوسطه دوم شهر کرج در سال تحصیلی 1403 بود. از میان آنها 30 تن به روش نمونهگیری مبتنی بر ملاک معیار های ورود انتخاب و بهصورت تصادفی ساده (قرعه کشی) در 2 گروه مداخله و کنترل (هر گروه 15 تن) گمارده شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه جمعیت شناختی، "مقیاس سرزندگی تحصیلی" (Academic Buoyancy Scale)، "مقیاس ارزیابی تعللورزی –دانشآموزان" (Procrastination Assessment Scale–Students) و "آزمون خلاقیت عابدی" (Abedi Creativity Test) بود. نسبت روایی محتوا و شاخص روایی ابزارها بررسی و تأیید شد. پایایی به روش همسانی درونی با محاسبه ضریب آلفا کرونباخ بررسی شد. مداخله در قالب 10 جلسه آموزشی گروهی ۶۰ دقیقهای "آموزش الگوهای انگیزشی"، به صورت هفتگی برای گروه مداخله اجرا شد در حالیکه گروه کنترل هیچ مداخلهای دریافت نکرد. دادهها با استفاده از نرمافزار اس پی اس اس نسخه 25 و تحلیل واریانس با اندازهگیری مکرر تحلیل شدند.
یافتهها: در گروه مداخله، بین میانگین نمرههای پیشآزمون و پسآزمون در متغیرهای سرزندگی تحصیلی، خلاقیت و تعللورزی تفاوت معناداری مشاهده شد. بهطوریکه میانگین نمرههای سرزندگی تحصیلی و خلاقیت در پسآزمون نسبت به پیشآزمون افزایش و میانگین نمره تعللورزی کاهش معناداری یافت (P< 0/05). با این حال، بین میانگین نمرههای پسآزمون و مرحلهی پیگیری تفاوت معناداری مشاهده نگردید (P>0/05)، که این امر نشاندهنده پایداری اثر مداخله در طول زمان است.
نتیجهگیری: یافتههای پژوهش نشان داد که "آموزش الگوهای انگیزشی" میتواند بهعنوان یک مداخله آموزشی مؤثر، موجب افزایش سرزندگی تحصیلی و خلاقیت و کاهش تعللورزی در دانشآموزان دختر دوره دوم متوسطه شود. بر این اساس، بهکارگیری این رویکرد در مدارس و مراکز مشاوره میتواند در ارتقای عملکرد تحصیلی و بهبود شاخصهای روانشناختی دانشآموزان مؤثر باشد.
nazari F, Zamiri A, alijani F. An Examination of the Effectiveness of “Motivational Patterns Training” on Academic Buoyancy, Procrastination, and Creativity in Adolescents in Karaj City. JHPM 2026; 15 (3) :79-93 URL: http://jhpm.ir/article-1-1949-fa.html
نظری فاطمه، ضمیری عارفه، علیجانی فاطمه. بررسی اثربخشی «آموزش الگوهای انگیزشی» برسرزندگی تحصیلی، تعلل ورزی وخلاقیت در نوجوانان دختر شهر کرج. فصلنامه مدیریت ارتقای سلامت. 1405; 15 (3) :79-93