دانشیار، گروه روانشناسی، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران ، abbas-haghayegh@yahoo.com
چکیده: (47 مشاهده)
مقدمه: افسردگی یک اختلال در نوجوانی است و پیامدهای اجتماعی، تحصیلی و عملکردی زیادی دارد. از این رو درمان اثربخش آن اهمیت زیادی دارد. بر این اساس پژوهش حاضر با هدف مقایسه اثربخشی "درمان شناختی رفتاری" و "درمان فرآیند مدار" بر انعطاف پذیری روانشناختی و افسردگی در نوجوانان مبتلا به اختلال افسردگی اساسی انجام شد.
روش کار: مطالعه حاضر به روش نیمه تجربی با پیش آزمون-پس آزمون- پیگیری 2 ماهه بود. افراد نمونه 10 تن از نوجوانان مبتلا به اختلال افسردگی اساسی که در سال ۱۴۰۲ به مراکز مشاوره شهر اصفهان مراجعه کرده با روش نمونهگیری هدفمند با گمارش تصادفی به روش قرعه کشی انتخاب شدند. ابزار پژوهش شامل پرسشنامه جمعیت شناختی، "پرسشنامه انعطاف پذیری روانشناختی" (Psychological Flexibility Questionnaire) و "سیاهه افسردگی بک" (Beck Depression Inventory) بود. روایی محتوا به روش کیفی و پایایی به روش همسانی درونی با محاسبه ضریب آلفا کرونباخ انجام شد. 5 تن از نوجوانان تحت مداخله 8 جلسه یک ساعته هفتگی "درمان شناختی رفتاری" و ۵ تن دیگر تحت مداخله یک ساعته "درمان فرآیند مدار" در ۸ جلسه با گروه کنترل و دوره پیگیری 2 ماهه مورد بررسی قرار گرفتند. جهت تحلیل نتایج از ترسیم دیداری، شاخص تغییر پایا، معناداری بالینی استفاده شد.
یافته ها: با توجه به نتایج و بر اساس مقادیر شاخص تغییر پایا (RCI≥1/96)، هر 2 مداخله "درمان شناختی رفتاری" و "درمان فرآیند مدار" بر کاهش علایم اختلال افسردگی اساسی به لحاظ آماری معنادار بوده است (P>0/05). همچنین بر اساس مقادیر شاخص تغییر پایا (RCI ≥1/96)، "درمان فرآیند مدار" برای مؤلفههای اجتناب، پذیرش و بهره برداری نیز در مراحل درمان و پیگیری به لحاظ آماری معنادار بوده است. معناداری "درمان شناختی رفتاری" بر اساس مقادیر شاخص تغییر پایا (RCI ≥1/96)، برای مؤلفههای اجتناب و پذیرش در مراحل درمان و پیگیری به لحاظ آماری معنادار بوده است.
نتیجه گیری: "درمان فرآیند مدار" با توجه به ماهیت شخصی سازی و فراتشخیصی آن در کاهش اختلال افسردگی اساسی و تعدیل مؤلفههای روانشناختی مرتبط به ویژه در مرحله پیگیری از اثربخشی بیشتری برخوردار است. پیشنهاد می شود که در کار با بیماران مبتلا به اختلال افسردگی اساسی، استفاده از "درمان فرآیند مدار" در دستور کار متخصصان و روانشناسان و روانپزشکان قرار گیرد.
soheilipour L, haghayegh A, khanzadeh M, hojjati M. Comparing the effectiveness of "Cognitive Behavioral Therapy" and "Process-Oriented Therapy" on Psychological Flexibility and Depression in Adolescents with Major Depressive Disorder. JHPM 2026; 15 (2) :40-55 URL: http://jhpm.ir/article-1-1866-fa.html
سهیلی پور لیلا، حقایق سید عباس، خانزاده مصطفی، حجتی محبوبه. مقایسه اثربخشی «درمان شناختی رفتاری» و «درمان فرآیندمدار» بر انعطاف پذیری روانشناختی و افسردگی در نوجوانان مبتلا به اختلال افسردگی اساسی. فصلنامه مدیریت ارتقای سلامت. 1405; 15 (2) :40-55